Landschap

Direct naar:
Voorraad landschapserfgoed
Onderzoek
Project Kwaliteitskaart Noordoostpolder-Urk

Voorraad landschapserfgoed
De provincie is voor het grootste deel een product van de twintigste eeuw. In de Noordoostpolder en Oostelijk en Zuidelijk Flevoland worden de verschillen in denken over de inrichting van de polders, met betrekking tot de schaal, verkaveling, erfgrootte, aantal dorpen, dorpsomvang, waterwegen, stedenbouwkundige opzet en architectuur op verschillende momenten in de tijd weerspiegeld.

De meest zichtbare oude landschappen zijn de voormalige eilanden Urk en Schokland, maar ook de negentiende-eeuwse vluchthaven Oud-Kraggenburg en de havenhoofden van Elburg en Kuinre. Resten van het reliëf van het prehistorische landschap in de diepere ondergrond zijn op sommige plaatsen zichtbaar en beleefbaar in de golvingen van onder andere de Vogelweg en de A6 tussen Emmeloord en Lelystad. Het Flevo-landschap heeft 56 terreinen in beheer, geconcentreerd in het centrum van de provincie bij Almere, in de zuidoosthoek van Flevoland en in de Noordoostpolder. Natuurmonumenten beheert het Harderbos, Harderbroek en de Kievitslanden in Oostelijk Flevoland en het Vogeleiland, Voorsterbos, Waterloopbos en Wendelbos in de Noordoostpolder. Staatsbosbeheer heeft het Kuinderbos in de Noordoostpolder in beheer, naast de Oostvaardersplassen, de stadsbossen van Almere en de Randmeerbossen van Zuidelijk Flevoland. De IJsseldelta ten slotte, behoort tot het Nationale Landschap.

In het Omgevingsplan van de provincie wordt onderscheid gemaakt tussen kernkwaliteiten en basiskwaliteiten van het cultuurlandschap. Kernkwaliteiten zijn:

1)  dijken;
2)  vaarten;
3)  interne ontsluiting;
4)  flankerende beplanting;
5)  en bosranden.

Tot de landschappelijke kwaliteiten behoren:
1)  openheid;
2)  verkavelingstructuur;
3)  gemalen;
4)  hoge bruggen;
5)  voormalige Zuiderzeekustlijn;
6)  en erfbeplanting.

Onderzoek
Naar de staat van het cultuurlandschap in Flevoland is nog niet veel onderzoek gedaan, maar de Kwaliteitskaart Noordoostpolder Urk bevat wel gegevens over de staat van het cultuurlandschap in de gemeente Noordoostpolder:

1)  IJsselmeerdijk, oude Zuiderzeedijk: zeer hoge kwaliteit;
2)  groene dorpsranden: zeer hoge kwaliteit;
3)  erfbeplanting: zeer hoge kwaliteitspotentie;
4)  dorpenringweg: zeer hoge kwaliteitspotentie;
5)  bosranden: zeer hoge kwaliteit;
6)  oudland-elementen: zeer hoge kwaliteit;
7)  hoge bruggen: zeer hoge kwaliteit;
8)  herinneringsplaatsen: zeer hoge kwaliteit;
9)  assenkruis: hoge kwaliteitspotentie;
10) polderwegen: hoge kwaliteit (gedeeltelijk basiskwaliteit);
11) vaarten/tochten: hoge kwaliteit;
12) bosstroken A50: hoge kwaliteit;
13) kavelsysteem: hoge kwaliteit;
14) aanwassen/polders van de voormalige Zuiderzeerand: hoge kwaliteit.

Project Kwaliteitskaart Noordoostpolder Urk
De Noordoostpolder is Belvederegebied. Om de cultuurhistorie door te laten klinken in de ruimtelijke opgaven van de gemeente, heeft zij een rapport en kwaliteitskaart laten maken, bestaande uit een inventarisatie van cultuurhistorische waarden (deel één), de operationalisering daarvan ten behoeve van te voeren ruimtelijk beleid (deel twee) en voorbeelduitwerkingen (deel drie). Onderdeel van deel één vormen de landschapstypen, ruimtelijke systemen en herinneringsplaatsen van de Noordoostpolder. Als landschapstypen worden onderscheiden oud land, dat wil zeggen de Zuiderzee-eilanden en oud landelementen: Urk, Schokland, Oud-Kraggenburg en de lijn Zwols havenkanaal/havenhoofd Kuinre/kustlijn (grens nieuw en oud land). Een tweede element is het landschap van de IJsselmeerpolders: bos (behorend bij het polderconcept), agrarisch productielandschap (met kenmerkende kavelopbouw en -grootte), dorpsrand- en erfsingelbeplanting en centrale open dorpsruimten. De ruimtelijke systemen bestaan uit het assenkruis en verschillende hiërarchische niveaus van wegen (verbindingsweg dorpenring, polderwegen), water (vaarten en tochten), beplanting (singels en laanbeplanting) autonome systeem (doorgaande wegen, bebouwing, beplanting). De herinneringsplaatsen ten slotte, betreffen de gemalen Buma, Vissering en Smeenge, de Poldertoren, sluitgaten en monumenten, Kuiderburchten, Schokkerhaven, meetstoel, uitzichttoren, oudste wilg, landschapskunst, geologisch reservaat op Urk, Kerkje aan zee, palenscherm en Rotterdamse hoek. Op basis van genoemde rapporten is een samenvattend rapport geschreven 'Toekomstvisie gemeente Noordoostpolder 2030', dat weer de input was voor het bestemmingsplan landelijk gebied 2004.

Steunpunt Archeologie en jonge Monumenten Flevoland